Tüketici Hakları / Tüketici Hakları Hakkında...

Konusu 'Siyasal Bilimler' forumundadır ve Duru tarafından 23 Ocak 2009 başlatılmıştır.

  1. Duru

    Duru Administrator


    • TÜKETİCİ HAKLARI
    Konuya girmeden önce tüketicinin tanımını yapmak gerekir. Tüketici nedir? Tüketici
    mal ve hizmeti alıp kullanan kişidir. Tüketici aldığı mal ve hizmetin kötü ürün olması durumunda tüketici hakları araya girer. Yani tüketicinin hakları tüketicinin kaklarını istismar edilmesi durumunda ortaya çıkar. Örneğin, bir ayakkabı aldık bu durumda para karşılığında mal almış bulunmaktayız. Yani tüketici konumundayız. Eğer aldığımız mal ayıplı ve kusurlu ise o zaman tüketici olarak ortaya haklarımız girer.
    • Tüketici Hakları Tarihçesi
    Batılı kaynaklar tarafından 1800 yıllarda ABD’de başladığı kabul edilen bir görüşe göre
    ilk kez 1502 Bursa kanunnamesi ile Osman coğrafyasında kendini gösteren tüketici hareketinin günümüzdeki en son ifadesi 1985 tarihli Birleşmiş Milletler evrensel tüketici hakları bildirgesidir.
    Tüketiciyi korumaya yönelik ilk yasal düzenlenme İngiltere’de 1972 tarihli gıda ve ilaçları
    karşılaştırılması kanunundur. Daha sonra bunu takip eden ABD’deki yasalardır.
    Bizim kültürümüzde ise tüketici her zaman gözetilmiştir. Bunun en güzel örneği ahilik
    teşkilatıdır. Ahilik teşkilatı esnafların tüketici koruyup korumadığı konusunda denetlemektedir. Bunun en güzel örneği dilimize giren “pabucu dama atılmaktır”. Bu sözün dilimize girmesinin nedeni yapılan bir denetleme esnasında Bağdat’taki bir esnafın iyi mal satmadığı tespit edilmiş ve ceza olarak pabucu bir haftalığına dükkanın damına atılmış. Bunu gören halk ise kimin iyi mal satıp satmadığını anlarmış. Bizim kültürümüzde müşteri velinimet olarak görülmüş hakları daima gözetilmiştir. Daha sonra bu güzel adet kalkmış ve müşteri istismar edilmeye başlamış ve müşterinin aldatılması yoluna gidilmiştir. Dinimiz ise müşterinin korunmasına yönelik emirler vermektedir. Alışverişlerinizde dosdoğru olun tartıda hile yapmayın gibi emirlerle tüketicinin korunmasına çalışmıştır.
    Türkiye’de ise tüketicinin korunmasına yönelik çalışmalar gönüllü kuruluşlar aracılığıyla yapılmıştır. Bunların başında tüketici koruma dernekleri gelir. Bu konudaki yasal düzenleme ise tüketicinin korunması konusundaki kanundur. Bu kanun 23.02.1995 tarih 4077 sayılı kanun ile kabul edilmiştir. 2003 yılında yapılan tüketici sürecinin tüm süreçlerinde tüketiciler örgütler aracılığıyla hazır bulundular ve katkı sağladılar.
    • Tüketici Hakları Kavramı
    Tüketici hakları tüketicinin alışverişle ortaya çıkan haklarıdır. Tüketici hakları malın
    kalitesinde söz verilen süreye kadar dayanıp dayanmamasından tüketicinin isteğinin karşılayıp karşılamaması durumunda ortaya çıkar. Eğer tüketici aldığı mal ayıplı ve kusurlu ise tüketici mal aldığı yere gidip satıcıdan:
    ØAldığı malı geri vererek parayı alabilir.
    ØAldığı malı yenisi ile değiştirmesini isteyebilir.
    ØMaldaki ayıbın giderilmesini isteyebilir.
    ØAyıp oranında maldan indirim yapılmasını isteyebilir.
    Tüketici yukarıdaki haklardan herhangi birsini isteyebilir. Tüketici bu haklarını malın
    teslim tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ya da maldaki ayıp gizli ise iki yıl içersinde yukarıdaki haklarını talep edebilir. Tüketici hakları bunlarla sınırlı kalmayıp taksitli satışlarda ve kapıdan satışlarda garanti belgesi satışlarda hakları vardır.
    Taksit sayışlarda ne gibi haklar vardır?
    Öncelikle tüketiciye yapılan sözleşmenin örneği verilmelidir. Malı satış fiyatı toplam borç miktarı ödeme tarihleri gibi bilgilerin verilmesi gerekir. Tüketici borçlarını vadesinden önce ödediği takdirde faiz miktarından indirim yapılması zorunludur.
    Kapıdan satışlardaki haklar nelerdir?
    Kapıdan satış yapılması halinde satıcının tüketiciye cayma bildirim belgesi vermelidir. Bu belge 7 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden malı geri verebileceği ve parasını geri alabileceğine dair taahhüt hükmündedir.
    Garantili satışlardaki haklar nelerdir?
    Satıcı garanti belgesini doldurup tüketiciye vermelidir. Bir arza çıkmışsa tamiri mümkün değilse mal değiştirilir. Garanti süresi en az bir yıl olmalıdır.
    Yukarıdaki haklar yerine getirilmezse tüketicinin yapması gerekenler?
    Bu isteklerin yerine getirilmesi için tüketici sorunları hakem heyetine gidilebilir. Bu heyetler her valilik ve kaymakamlık bünyesinde kurulmuştur. Sadece bir dilekçe ile ya da aldığı malın faturası ile başvurulabilir. Başvuruda hiçbir masraf alınmamaktadır. Bu heyetin verdiği karar bağlayıcı olmaz ise ya da tüketici karartı beğenmez ise tüketici mahkemelerine dava açabilir. Bulunduğu yerin asliye hukuk mahkemesine dava açabilir. Davada hiçbir harç alınmamaktadır. Davayı açmak için dava dilekçesi ve malla ilgili fiş ve fatura veya garanti belgesi eklenerek başvurabiliriz.
    • Evrensel Tüketici Hakları
    Tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını korumak aydınlatmak zararlarını
    temin etmek çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı önlemler almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlemeleri teşvik etmek amacıyla çıkarılan 4077 sayılı tüketicinin korunması hakkındaki kanun. 08.03.1995 tarihi ve 22221 sayılı resmi gazetede yayınlanmış ve bu kanun ile uluslar arası tüketici birlikleri örgütü tarafından ilan edilen 8 hak Türk tüketicisine de tanınmış oldu.
    • Temel İhtiyaçların Karşılanması Hakkı
    İnsanın insan olmaktan doğan ve hayatını devam ettirebilmesi için gereken asgari ihtiyaçlarını karşılayabileceğini belirten bu hak tüketicinin en temel hakkıdır. İnsan temel haklarını şöyle sıralayabiliriz.
    ØFizyolojik ihtiyaçlar (açlık susuzluk)
    ØGüvenlik ihtiyaçları (güven duyguları)
    ØSosyal ihtiyaçlar (ait olma sevilme)
    ØBenlik ihtiyacı (saygınlık başarı)
    ØKendini geliştirme ihtiyacı (ünlü bir bilim adamı olmak gibi)
    • Güvenlik ve Güven Duyma Hakkı
    Bu hak tüketiciye sunulan mal ve hizmetlerin tüketicinin hayatını ve sağlığını normal
    şartlar altında tehlike düşürmeyecek derecede güvenilir ve kaliteli olmasını ifade eder.
    • Bilgi Edinme Hakkı
    Bu hak tüketicinin satın alacağı mal ve hizmetin ne olduğunu ne işe yaradığını ne kadar
    dayanacağını herhangi bir aldatmaya fırsat verilmeksizin açık bir şekilde bilmesidir. Tüketiciye verilen bilgilendirme hizmeti piyasadaki diğer mallarla mukayese etmesini sağlar.
    • Seçme Hakkı
    Tüketicinin alacağı mal ve hizmeti seçme hakkını ifade eder. Bu sebeple tüketiciye
    alternatif mal ve hizmetler sunulmalıdır. Tüketicinin temel hakları arasında yer alan seçme hakkı kapsamında rekabetçi fiyatlar ve karşılaştırabileceği diğer mal ve hizmetler tüketiciye sunulmalıdır.
    • Sesini Duyurma Hakkı
    Tüketicinin kendisi hakkında alınan kararlara tüketici örgütler aracılığıyla doğrudan ya da
    dolaylı bir biçimde katlamalarıdır. Örgütlü bir tüketici grubunun sesini ilgili mercilere duyurmada şansı oldukça fazladır.
    • Tazmin Edilme Hakkı
    Tazmin edilme hakkı ayıplı bir mal satın alan ya da kendisine noksan bir hizmet sunulan
    tüketicinin bu mal ya da hizmet dolayısıyla uğradığı zararı giderilmesi ve genel anlamda haklarının korunması amacıyla gerekli yasal tedbirlerin alınması ve etkin bir şekilde uygulanmasıdır. Eğer tüketicinin aldığı mal kusurlu ise bazı yasal hakları vardır. bunlar gerçekleşmez ise tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemelerine gidilebilir. Bu mahkemeler tüketici haklarını korumaya yöneliktir.
    • Eğitilme Hakkı
    Tüketicinin eğitimi bireyin ekonomik faaliyetlerini yönlendirme ihtiyaçlarını karşılamak
    ve Pazar etkilenme gücünü arttırmayı hedef alan eğitim ve bilgilendirme yatırımı olarak tanımlanabilir. Eğitim programlarını temel amacı tüketiciye ihtiyaç duyduğu bilgileri nerede ve nasıl bulacağını bilgiyi nasıl değerlendireceğini ve kullanabileceğini öğretmektir.
    • Sağlıklı Bir Çevreye Sahip Olma Hakkı
    Yaşama hakkının temel şartlarından birini oluşturan ve vazgeçilmez nitelikte olan temel
    tüketici haklarından birisi de sağlıklı bir çevrede yaşamaktır. Ülkemizde de çevreyle ilgili gelişmeler uluslar arası gelişmeler ile paralel bir seyir takip etmiştir. 1982 anayasasının 56. maddesinde ve 4077 sayılı tüketicinin korunması hakkındaki kanunun 18 ve 19. maddelerinde de tüketicinin çevre sağlığı açısından korunması hükümlerine yer verilmiştir.bunlar ek olarak tüketicinin şikayeti hakkında söz edebiliriz. Tüketicinin şikayet hakkı herhangi bir olumsuzlukla karşılandığında olumsuzluğu giderilmesi için ilgili kurumlara ya da yetkili makamlara müracaat etme hakkını içermektedir.
    • Tüketiciyi Koruyan Örgütler ve İşlevleri
    Adından da anlaşılabileceği gibi tüketiciyi anlaşılacağı gibi tüketiciyi koruyan örgütlere
    tüketici örgütleri denir. Bunların gayesi tüketiciyi üreticilere karşı korumak ve haklarını tanzim edilmesini sağlamak bunların başlıca görevleridir. 4077 sayılı kanuna göre tüketici örgütleri üçe ayrılmıştır.
    1.Tüketici Konseyi
    Tüketicinin sorunlarının ihtiyaçlarını ve çıkarlarının korunmasını sağlamak sorunların
    tüketici lehine çözümlenmesi için çaba harcayan kurumlardır.
    2.Tüketici sorunları Hakem Heyeti
    İli ve ilçe merkezlerinde tüketiciler ile satıcılar arasında çıkan uyumsuzlukları çözmek
    için kurulmuştur.
    3.Tüketici Mahkemeleri
    Tüketici ile üretici arasındaki uyuşmazlıkları çökurumlardır.
    4.Tüketici sorunları Hakem Heyeti
    İli ve ilçe merkezlerinde tüketiciler ile satıcılar arasında çıkan uyumsuzlukları çözmek için kurulmuştur.
    5.Tüketici Mahkemeleri
    Tüketici ile üretici arasındaki uyuşmazlıkları çözen mahkemelerdir.
    ·Tüketicinin Korunmasında Basın ve Yayının Önemi
    Tüketicinin haklarını canlı ve önemli yer tutan diğer bir öğe ise basın ve yayındır.
    Basın ve yayın tüketiciyi malların gerçek fiyatları ile ilgili bilgi verir ve onun fazla para ödenmesini önler. Reklamlar aracılığıyla alışverişe çıkan haklarını izleyiciye aktarır. Bunun en güzel örneğini TRT 3’deki reklamlarda görmekteyiz. Burada Erman ERMANTOROĞLU tüketici haklarını söylemektedir. Tüketiciyi korumanın silahla ve diğer yollarla değil yasayla olacağını anlatmaktadır. Bunun yanında gazeteler de tüketicileri aydınlatmak ve sorunlarına çözüm bulmak amacıyla tüketici köşeleri oluşturulmakta ve tüketiciler bilinçlendirilmektedir. Bunun yanı sıra basın ve yayında tüketiciyi yanıltıcı reklamlarda görmek mümkündür. Buna karşı ise tüketiciler RTÜK e şikayet edebilirler.
  2. Viole

    Viole Administrator

    TÜketİcİ Haklari- ve Yeni Değişiklikler -TÜketİcİ Haklari ve Yeni Değişiklikler

    TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
    AMAÇ[​IMG] KAPSAM[​IMG] TANIMLAR

    AMAÇ
    Madde 1; Teoride geniş bir yelpazede değerlendirilen Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun' un amacı; ekonominin gereklerine ve kamu yararına uygun olarak tüketicinin ekonomik çıkarlarını[​IMG] sağlığını ve güvenliği korumak[​IMG] zararlarını tazmin etmek[​IMG] aydınlatmak ve eğitmek[​IMG] çevresel tehlikelerden korumaya yönelik girişimleri düzenlemek[​IMG] bu konudaki politikaların oluşturulmasında yarar sağlayacak gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.

    KAPSAM
    Madde 2; Kanun[​IMG] yukarıda belirtilen amaçlarla mal ve hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlü hukuki işlemi kapsar.

    TANIMLAR
    Madde 3; Bu Kanun' un hazırlanması ve uygulanması sırasında sözü edilen bazı terimler;
    a) Bakanlık; Sanayi Ve Ticaret Bakanlığı[​IMG]
    b) Mal; Ticaret konusu taşınır eşya[​IMG]
    c) Hizmet; Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan bedeni veya fikri faaliyet[​IMG]
    d) Standart; Türk Standardı[​IMG]
    e) Üretici; Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin hammaddelerini ya da ara mallarını üretenler...
    f) Satıcı; Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye mal ve hizmet sunan gerçek veya tüzel kişiler...
    g)Tüketici; Bir mal veya hizmeti özel amaçlarla satın alarak nihai olarak kullanan ve tüketen gerçek veya tüzel kişi...
    h) Tüketici Örgütleri; Tüketicinin korunması amacıyla kurulan dernek[​IMG] vakıf ve tüketim kooperatifleridir.

    TÜKETİCİNİN KORUNMASI VE AYDINLATILMASI
    Buna göre Kanun' un tüketicilere sağladığı yararlardan bazılarını aşağıda bulabilirsiniz;

    AYIPLI MAL VE HİZMETLER
    Madde 4; Ambalajında[​IMG] etiketinde veya kullanma kılavuzunda yer alan ya da satıcı tarafından vaad edilen nitelik ve niceliğe aykırı olan[​IMG] maddi[​IMG] hukuki[​IMG] ekonomik eksiklikler içeren mal ve hizmetler "Ayıplı Mal veya Ayıplı Hizmet" olarak kabul edilir.

    Alınan hizmet ya da malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici[​IMG] malı teslim aldığı tarihten itibaren 15 (on beş) gün içinde satıcı firmaya geri vererek[​IMG] değiştirilmesini[​IMG] ödediği bedelin iadesini veya ayıbın neden olduğu değer kaybının bedelden indirimini ya da ücretsiz olarak tamir edilmesini talep edebilir. Tüketici bu taleplerden herhangi birini tercihte serbesttir. Satıcı[​IMG] tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ayıplı maldan veya ayıplı malın neden olduğu her türlü zarardan dolayı tüketiciye karşı satıcı[​IMG] bayi[​IMG] acente[​IMG] imalatçı[​IMG] üretici ve ithalatçı müştereken ve müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi[​IMG] bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

    Satılan malın ayıbı gizli ise veya ayıp tüketiciden bilinçli olarak gizlenmişse[​IMG] satıcı söz konusu malın ayıbı nedeniyle 2 (iki) yıl süreyle sorumludur.

    Ayıplı hizmetler hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanır. Ancak[​IMG] ayıplı hizmetin yeniden görülmesi imkansızlaşmışsa veya amaca aykırı sonuçlar doğuracak nitelikte ise[​IMG] bedel iadesinde tüketicinin ayıplı hizmetten sağladığı fayda kadar indirim yapılır.

    Satışa sunulan kullanılmış[​IMG] tamir edilmiş ayıplı mal üzerine veya ambalajına tüketicinin rahatlıkla görebileceği şekilde "Özürlüdür" uyarısının konulması yasal zorunluluktur. Bu durum tüketiciye verilecek fatura[​IMG] fiş veya satış belgesinde de gösterilir. Özürlü olduğu bilinerek alınan mallar için herhangi bir hak talep edilemez.

    SATIŞTAN KAÇINMA
    Madde 5; Üzerinde "Numunedir" veya "Satılık Değildir" ibaresi bulunmayan mallar[​IMG] ticari bir kuruluşun vitrininde veya açıkça görülebilir herhangi bir yerinde teşhir edilemez. Satıcı teşhir ettiği malların satışından kaçınamaz.

    Satıcı[​IMG] bir mal veya hizmetin satışını[​IMG] o mal veya hizmetin kendisi tarafından belirlenen miktar[​IMG] sayı[​IMG] ebat veya süresi kadar satın alınması ya da başka bir malın veya hizmetin satın alınması koşuluna bağlı kılamaz.

    TAKSİTLİ SATIŞLAR
    Madde 6; Taksitli satışlarda tüketici[​IMG] borçlandığı toplam miktarı önceden ödeme hakkına sahiptir. Tüketici aynı zamanda birden fazla taksit ödemesinde bulunabilir. Bu durumda satıcı[​IMG] ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.

    Taksitli satışlarda satıcı[​IMG] aşağıdaki bilgileri yazılı olarak tüketiciye bildirmek ve taraflar arasında imzalanan sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.

    a) Mal ve hizmetlerin peşin satış fiyatları[​IMG]
    b) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek toplam satış fiyatı[​IMG]
    c) Faiz miktarı[​IMG] faizin hesaplandığı yıllık oran ve gecikme faizi oranı[​IMG]
    d) Ön ödeme tutarı[​IMG]
    e) Ödeme planı.

    KAMPANYALI SATIŞLAR
    Madde 7; Gazete[​IMG] radyo ve televizyon ilanı ile halka duyurularak düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul etmek suretiyle ve malın veya hizmetin bilahare teslim edilmesi veya yerine getirilmesi vaadiyle yapılan satışlarda[​IMG] ilan ve taahhüt edilen mal ve hizmetlerin teslimatının zamanında yapılmaması[​IMG] fiyat[​IMG] nitelik ve miktarında anlaşmalara aykırı davranılması durumunda[​IMG] satıcı[​IMG] bayi[​IMG] acenta[​IMG] temsilci[​IMG] imalatçı[​IMG] üretici ve ithalatçı müştereken ve müteselsilen sorumludur.

    Kampanyalı satışlarda satıcı[​IMG] yukarıda belirtilen bilgilere ek olarak[​IMG] "Kampanya Giriş Tarihi" ve "Malın Ya Da Hizmetin Teslim Veya Yerine Getirilme Tarih Ve Şekli" ne ilişkin bilgileri de yazılı olarak tüketiciye vermekle yükümlüdür.

    KAPIDAN SATIŞLAR
    Madde 8; İş yeri ve fuar gibi satış mekanları dışında[​IMG] önceden bir anlaşma olmaksızın yapılan tecrübe ve muayene koşullu satışlardır.

    Bu tür satışlarda; tüketici[​IMG] 7 (yedi) günlük tecrübe ve muayene süresi sonuna kadar malı kabul veya hiçbir gerekçe göstermeden reddetmekte serbesttir. Satıcı almış olduğu bedeli[​IMG] kıymetli evrakları ve tüketiciyi bu hukuki işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgeyi[​IMG] cayma bildiriminin kendisine iadeli taahhütlü mektup ya da noter aracılığı ile ulaşması veya bizzat teslim edilmesi tarihinden itibaren 10 (on) gün içinde tüketiciye iade etmekle ve 20 (yirmi) gün içinde de malı geri almakla yükümlüdür.

    Taksitle yapılan kapıdan satışlarda ayrıca "Kampanyalı Satışlar" maddesi hükümleri de uygulanır.

    KAPIDAN SATIŞLARDA SATICININ YÜKÜMLÜLÜĞÜ
    Madde 9; Kapıdan satışlarda satıcı[​IMG] hazırladığı sözleşme[​IMG] fatura veya tesellüm makbuzu ile birlikte[​IMG] en az 12 (on iki) punto siyah[​IMG] koyu harflerle yazılmış "Tüketicinin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe göstermeksizin 7 (yedi) gün içinde malı reddederek alım[​IMG] satım işleminden cayma hakkının varolduğunu ve cayma ihbarının satıcıya bildirimi tarihinden itibaren 10 (on) gün içinde de[​IMG] tüketicinin vermiş olduğu bedelin[​IMG] kıymetli evrakların ve tüketiciyi bu hukuki işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgenin satıcı tarafından iade edileceği" ni bildiren bir belgeyi; sahip olduğu hakların kendisine anlatıldığını[​IMG] cayma hakkının kendisine anlatıldığını[​IMG] cayma hakkını açıklayan belgenin kendisine teslim edilip[​IMG] satıcının açık adresinin bildirilmiş olduğunu beyan eden ve tüketici tarafından da imzalanmış olan bir tutanak karşılığında tüketiciye vermekle yükümlüdür.

    TÜKETİCİ KREDİSİ
    Madde 10; Tüketicilerin banka veya benzeri finans kurumlarına bir mal veya hizmetin satın alınması amacıyla[​IMG] tüketici kredisi almak için başvurmaları durumunda[​IMG] banka veya finansman kuruluşları ile tüketiciler arasında yazılı bir sözleşme yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının da tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar arasında imzalanan sözleşmede öngörülen kredi şartları[​IMG] sözleşme süresi içersinde tüketici aleyhine değiştirilemez.

    Sözleşmede;

    a) Faizin hesaplandığı yıllık oran[​IMG]
    b) Ödeme tarihleri[​IMG] ana para[​IMG] faiz[​IMG] fon ve diğer masrafların ayrı ayrı belirtildiği ödeme planı[​IMG]
    c) Tüketici Kredisi tutarı[​IMG]
    d) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı[​IMG]
    e) İstenecek teminatlar[​IMG]
    f) Gecikme faizi oranı[​IMG]
    g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları[​IMG]
    h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar aranır.

    Banka veya finans kurumlarının[​IMG] tüketici kredisini belli bir mal veya hizmetin satın alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak hukuki işlem koşulu ile vermeleri durumunda bunlar[​IMG] satılan mal veya hizmetin ayıbından ötürü tüketiciye karşı satıcı ile müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

    SÜRELİ YAYINLAR
    Madde 11; Süreli yayınlara abone olan tüketiciler[​IMG] abonelik sözleşmesinde yer alan fiyat ve niteliğe ilişkin konular aykırı davranılması hallerinde[​IMG] abone işlemlerini yapan sorumlu kişiye ya da yayın kurumuna isteklerini yazılı olarak (iadeli taahhütlü veya noter kanalıyla) bildirmek suretiyle aboneliklerine tek taraflı olarak son verebilirler. Yayıncı abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir kesinti yapmaksızın 15 (on beş) gün içinde iade etmekle yükümlüdür.

    Tüketicinin aboneliğine son verme isteği; yazılı bildirimin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren günlük yayınlarda 15 (on beş) gün[​IMG] haftalık yayınlarda 1 (bir) ay[​IMG] aylık yayınlarda 3 (üç) ay sonra yürürlüğe girer. Daha uzun süreli yayınlarda ise[​IMG] bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben yürürlüğe konulur.


    (Ek: 15/01/1997 - 4226/1 md.) Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa olsun[​IMG] bilet[​IMG] kupon[​IMG] iştirak numarası[​IMG] oyun[​IMG] çekiliş ve benzeri yollarla süreli yayın dışında ikinci bir ürün verilmesinin taahhüt edildiği kampanyalarda; kitap[​IMG] dergi[​IMG] ansiklopedi[​IMG] afiş[​IMG] bayrak[​IMG] poster[​IMG] sözlü veya görüntülü manyetik bant ya da optik disk gibi süreli yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımı yapılamaz. Her halükârda bu mal veya hizmetin piyasa değeri[​IMG] tüketicinin ilgili kampanya süresince yayını satın almak için ödediği toplam bedelin %50' sini aşamaz ve bu şekildeki kampanyaların süresi 60 (altmış) günü geçemez. Kampanya konusu mal ve hizmet bedelinin bir bölümünün tüketici tarafından karşılanması[​IMG] bu mal veya hizmetin ikinci ürün sayılmasına engel değildir.

    (Ek: 15/01/1997 - 4226/1 md.) Kampanya süresince[​IMG] süreli yayının satış fiyatı[​IMG] ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen mal veya hizmetin yol açtığı maliyet artışı nedeniyle arttırılamaz. Kampanya konusu mal veya hizmet taahhüdü ve dağıtımı bölünerek yapılamayacağı gibi[​IMG] bu mal veya hizmetin ayrılmaz ya da bütünleyici parçaları da ayrı bir kampanya konusu haline getirilemez.

    ETİKET
    Madde 12; Ticaret konusu olan ve perakende satışa sunulan malların ambalajlarının veya kaplarının üzerine kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde o malın menşei[​IMG] cinsi ve fiyatı hakkında bilgileri içeren etiket konulması zorunludur.

    GARANTİ BELGESİ
    Madde 13; İthalatçı veya imalatçı firmalar[​IMG] ithal ettikleri veya ürettikleri sanayi malları için garanti belgesi düzenlemek zorundadırlar. Garanti belgesinin onaylanarak tüketiciye verilmesi sorumluluğu[​IMG] tüketicinin malı satın aldığı satıcı[​IMG] acente[​IMG] bayii ya da temsilciliklere aittir. Garanti süreleri malın teslim alındığı tarihten itibaren başlar ve asgari 1 (bir) yıldır. Garanti belgelerinde[​IMG] satın alınan mala ilişkin faturanın tarih ve sayısı ile bandrol ve seri numarası bulunması zorunluluğu vardır.

    Satıcı[​IMG] garanti kapsamındaki malların[​IMG] garanti süresi içinde[​IMG] gerek malzeme ve işçilik gerekse montaj hatalarından dolayı arızalanması halinde malı işçilik masrafı[​IMG] değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep etmeksizin tamir ile yükümlüdür.

    Garanti süresi içersinde sık sık arızalanan maldan yararlanamamanın süreklilik arz etmesi veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması hallerinde tüketici[​IMG] malın ücretsiz olarak yenisi ile değiştirilmesini satıcıdan talep edebilir. Satıcı bu talebi reddedemez. Tüketicinin bu talebine karşı satıcı[​IMG] bayi[​IMG] acente[​IMG] imalatçı ve ithalatçı müştereken ve müteselsilen sorumludurlar.

    TANITMA VE KULLANMA KILAVUZU
    Madde 14; Sanayi mallarından ithal edilmiş olanların[​IMG] bakım[​IMG] onarım ve kullanılmasına ait tanıtma ve kullanım kılavuzlarının aslına uygun Türkçe çevirileriyle[​IMG] yurt içinde üretilenlerin bakım[​IMG] onarın ve kullanılmasını gösterir Türkçe tanıtım ve kullanım kılavuzlarıyla birlikte satılması zorunludur.

    SERVİS HİZMETLERİ
    Madde 15; İthalatçı veya imalatçılar sattıkları sanayi malları için[​IMG] o malın Bakanlık' ça tespit ve ilan edilen kullanım ömrü süresince bakım[​IMG] onarım ve servis hizmetlerini yürütecek istasyonları kurmak ve yeterli teknisyen kadrosu ile yedek parça stoku bulundurmak zorundadırlar.

    TİCARİ REKLAMLAR VE İLANLAR
    Madde 16; Ticari reklam ve ilanların yasalara ve genel ahlaka uygun[​IMG] dürüst ve doğru olmaları esastır. Tüketiciyi aldatıcı[​IMG] yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici[​IMG] tüketicinin can ve mal güvenliğini tehliaaae düşürücü[​IMG] şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici[​IMG] kamu sağlığını bozucu[​IMG] hastaları[​IMG] yaşlıları[​IMG] çocukları ve özürlüleri istismar edici reklamlar ve ilanlar yapılamaz.

    REKLAM KURULU
    Madde 17; Ticari reklam ve ilanlarda uyulması gereken ilkeleri belirler. Belirlenen bu ilkeler doğrultusunda ticari ilan ve reklamları inceler. İnceleme sonucuna göre 16. madde hükümlerine aykırı hareket edenleri cezalandırır[​IMG] söz konusu reklam ve ilanların yayınlanmasını durdurur veya düzeltilmesi hususunda Bakanlığa öneride bulunur.

    ZARALI VE TEHLİKELİ MAL VE HİZMETLER
    Madde 18; Tüketicinin kullanımına sunulan mal ve hizmetlerin kişi ve çevre sağlığına zararlı veya tehlikeli olabilmesi durumunda[​IMG] bu malların emniyetle kullanılabilmesi için üzerine veya ekli kullanım kılavuzlarına[​IMG] bu durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve uyarılar açıkça görülebilecek şekilde konulur veya yazılır.

    KALİTE DENETİMİ
    Madde 19; Bakanlık[​IMG] tüketicinin can ve mal güvenliği ile fizik ve çevre sağlığına ve bu konularda bilgilendirilmesine ilişkin[​IMG] standardına göre veya standardı yoksa standarda esas teşkil etmek üzere belirlenecek özelliklere göre yapılacak kalite denetim ile mal[​IMG] hizmet ve tesislerin belgelendirilmesi hakkındaki usul ve esasları[​IMG] Türk Standartları Enstitüsü' nün görüşünü alarak tespit ve ilanla görevlidir.

    Ancak 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca Turizm Bakanlığı' ndan belgeli ve belgelendirilecek tesisler bu uygulamadan muaftır.

    TÜKETİCİNİN EĞİTİLMESİ
    Madde 20; Tüketicinin eğitilmesi konusunda her derecedeki okulların ders programlarına Milli Eğitim Bakanlığı' nca gerekli ilaveler yapılır.

    Tüketicinin eğitilmesi ve aydınlatılması için kitap[​IMG] dergi ve broşür çıkarılmasına ve tüketicinin bilinçlendirilmesi için radyo ve televizyonlarda programlar düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar[​IMG] Tüketici Konseyi' nin önerisi ile Bakanlık' ça tespit ve ilan olunur.
    TÜKETİCİ KURULUŞLARI

    TÜKETİCİ KONSEYİ
    Madde 21; Tüketicinin sorunlarını[​IMG] ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli tedbirleri araştırmak[​IMG] sorunların tüketici lehine çözülmesi için alınacak tedbirlerle[​IMG] bu Kanun' un uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri ilgili mercilere iletmek amacıyla[​IMG] Bakanlığın koordinatörlüğünde bir "Tüketici Konseyi" kurulur.

    TÜKETİCİ SORUNLARI HAKEM HEYETİ
    Madde 22; Bakanlık[​IMG] il ve ilçe merkezlerinde[​IMG] tüketiciler ile satıcılar arasında çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla belediyelerle koordineli olarak[​IMG] en az bir "Tüketici Sorunları Hakem Heyeti" oluşturmakla görevlidir.

    Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri' nin vereceği kararlar[​IMG] Tüketici Mahkemeleri' nde delil olarak ileri sürülebilir. Uyuşmazlık konusu mal veya hizmet bedelinin[​IMG] o dönem için tespit edilen bedeli geçmemesi durumunda[​IMG] bu heyetlerce verilmiş bir karar olmaksızın Tüketici Mahkemeleri' ne başvurulamaz.

    25. maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlara ilişkin uyuşmazlıklar[​IMG] Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri' nin görev ve yetkileri kapsamının dışındadır.
    CEZALARDA YETKİ[​IMG] İTİRAZ VE ZAMANAŞIMI
    Madde 26; Bu kanunda düzenlenen her türlü para cezası idari niteliktedir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç 7 (yedi) gün içinde yetkili İdare Mahkemesi' ne itiraz edilebilir. İtiraz[​IMG] idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz ve zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. İtiraz üzerine İdare Mahkemesi' nce verilen kararlar kesindir.

    Bu Kanun' da düzenlenen idari para cezalarının ödenmesine ilişkin cezai zamanaşımı süresi 1 (bir) yıldır. Zamanaşımı süresi[​IMG] bu Kanun hükümlerine aykırı fiilin işlendiği tarihte başlar.

    Sürekli veya tekrarlana ihlaller söz konusu ise süre[​IMG] ihlalin sona erdiği ya da en son tekrarlandığı günden itibaren başlar. Karar aleyhine yargı yoluna başvurulmuş olması tahsil zamanaşımını keser.

    Cezalar[​IMG] cezayı vermeye yetkili merci tarafından 7 (yedi) gün içinde ilgilinin mensup olduğu meslek kuruluşuna bildirilir.
    ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

    DENETİM
    Madde 27; Bu Kanun' un uygulanmasında[​IMG] Bakanlık müfettişleri ve kontrolörleri ile Bakanlıkça ve belediyelerce görevlendirilecek personel; fabrika[​IMG] mağaza[​IMG] dükkan[​IMG] ticarethane[​IMG] depo[​IMG] ambar gibi her türlü mal konulan[​IMG] satılan veya hizmet sunulan yerlerde denetleme[​IMG] inceleme ve araştırma yapmaya yetkilidirler.

    Bu Kanun' un kapsamına giren hususlarda yetkili[​IMG] görevli kişi ve kuruluşlara her türlü bilgi ve belgelerin doğru olarak gösterilmesi[​IMG] asıl ve onaylı kopyalarının verilmesi zorunludur.

    LABORATUAR
    Madde 28; Bakanlık[​IMG] bu Kanun' un uygulanması için laboratuarlar kurabilir veya Bakanlık' ların kurulu laboratuarlarından faydalanabilir. Kalite kontrolü yapacak resmi ve özel kuruluş laboratuarlarında bulunması gereken asgari teknik özellikleri[​IMG] ilgili Bakanlıklar ile müştereken tespit ve ilanla görevlidir.

    Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan numunelerin tahlilleri resmi veya özel kuruluş laboratuarlarında yaptırılabilir. Tahlil sonuçlarının standartlara aykırı çıkması halinde[​IMG] buna ilişkin tün giderler üretici kişi veya kuruluş tarafından ödenir.

    ÖDENEK
    Madde 29; Bu Kanun ile kurulan Tüketici Konseyi[​IMG] Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri ve Reklam Kurulu' nun kuruluş ve çalışmalarına ilişkin masraflar ile sair harcamalar[​IMG] Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.

    DİĞER HÜKÜMLER
    Madde 30; Bu Kanun' da hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır.

    YÖNETMELİKLER VE DÜZENLEMELER
    Madde 31; Bu Kanun' da öngörülen yönetmelikler[​IMG] Kanun' un yayımı tarihinden itibaren 1 (bir) yıl içinde ilgili kamu kuruluşları[​IMG] mesleki üst kuruluşlar ve tüketici örgütlerinin görüşleri alınarak Bakanlık' ça çıkarılır.
  3. Twitter

    Twitter Member

    Tüketici hakları nelerdir? Tüketici hakkı nasıl aranır?

    Tüketici hakları nelerdir? Tüketici hakkı nasıl aranır?
    TÜKETİCİ HAKLARI:

    Ülkemizin de taraf olduğu 1985 tarihli Birleşmiş Milletler Evrensel Tüketici Hakları Bildirgesine göre 9 tane temel ve evrensel tüketici hakkı mevcuttur.
    Bunlar aşğıdaki gibidir:

    1) Temel İhtiyaçların Karşılanması Hakkı: Barınma,ısınma, aydınlanma, içecek ve kullanacak su bulma,haberleşme, ulaşım tüketicilerin en temel ihtiyaçlarıdır. Her tüketici, bu temel ihtiyaçların karşılanmasını talep edebilir.

    2) Sağlık Ve Güvenlik Hakkı: Satışa sunulan her türlü mal ve hizmetin insan yaşamı ve sağlığı açısından kullanıcısına zarar vermeyecek durumda olmasıdır.

    3) Bilgi Edinme Hakkı: Tüketicinin mal ve hizmeti satın alırken doğru karar verebilmesinin sağlanması için tüketicinin gerekli bilgilere ulaşabilmesi ve zararlı, yanıltıcı reklamdan, etiketten, ambalajdan korunmasıdır.

    4) Eğitilme Hakkı: Tüketicinin hak ve çıkarlarını koruyabilmesi, tüketici bilincine sahip olması için eğitim kurumlarında eğitilmesidir.

    5) Zararların Giderilmesi Hakkı: Satın alınan mal veya hizmetten dolayı tüketicinin uğramış olduğu zararın giderilmesi, o mal veya hizmetin yeniden tüketiciye ulaştırılmasıdır.
    6) Sağlıklı Bir Çevrede Yaşama Hakkı: Sağlık koşullarına uygun bir çevrenin oluşumunda ülke ve
    Doğal kaynakların doğru kullanımı ile çevrenin korunması, temiz ve sağlıklı bir şekilde gelecek nesillere bırakılmasıdır.

    7) Ekonomik Çıkarların Korunması Hakkı: Tüketiciye kıyaslama imkanı verecek çeşitte mal ve hizmetin en uygun fiyattan sunulması, satış sonrası her türlü teknik destek ve servisin tüketiciye ulaştırılmasıdır.

    8) Seçme Hakkı: Tüketicilerin çeşitli ürün ve hizmetlere istedikleri zaman ulaşabilmeleri anlamındadır. Rekabetin tam olarak işlemediği pazarlarda devlet aksaklıların giderilmesi için yapacağı düzenlemeler ile uygun kalite ve fiyatlarda mal ve hizmetlerin tüketicilere sunulmasını sağlamalıdır.

    9) Temsil Edilme, Örgütlenme, Sesini Duyurma Hakkı: Yukarıda sayılan hakların elde kullanılabilmesi, tüketicilerin haklarını koruyabilmeleri, mağduriyetlerinin giderilmesinde bir araya gelerek güç birliği oluşturmaları ve hükümetlerin ekonomik ve siyasi politikaların da dikkate alınma ve kamu kurumlarında temsil edilebilmesidir.

    KUSURLU MAL ALANLARIN HAKLARI NELERDİR?

    Alışverişlerinizde:

    * Satın aldığınız mallardan belirli standartları bekleme hakkına sahipsiniz.
    * Aldığınız malda hiçbir ayıp olmamalıdır.
    * Ambalajında , kılavuzunda yada reklamlarında belirtilen veya satıcının vaat ettiği özelliklere sahip olmalıdır.
    * Herhangi bir malı satın alırken sözleşme yapmadıysanız,satıcı ile olan her türlü konuşmanız sözleşme sayılır.

    Bir malı aldıktan sonra ayıplı olduğunu fark ederseniz; Satın aldığınız tarihten itibaren 15 gün içinde şunlardan birini yapma hakkına sahipsiniz.
    * Ayıplı malın değiştirilmesini,
    * Ödediğiniz bedelin iadesini,
    * Ayıbın neden olduğu değer kaybının bedelden indirilmesini,
    * Ücretsiz olarak tamirini talep edebilirsiniz.


    *
    o Eğer malın ayıbı gizli ise veya hile ile gizlenmişse, hakkınız 2 yıldır.
    o Ayıplı bir maldan dolayı maddi veya manevi bir zarara uğramışsanız bu zararınızı, satıcı veya üretici veya ithalatçı karşılamak zorundadır.
    o Bir şikâyetin çözümlenmesinde zorlanıyorsanız daha fazla çaba gösterin.
    o Size zorluk çıkaran veya yardımcı olmayan satıcıya, hakem heyetine gideceğinizi söylemeniz bile yeterli olabilecektir.
    o Haklı olduğunuza inanıyorsanız, hakkınızı aramak için size gösterilen tüm yollara başvurun.
    o Zira böyle bir durumda hakkınızı aramazsanız sadece sizin zarara uğramanız değil, aynı zamanda tüketiciye saygılı olmayan satıcıyı ödüllendirmek ve başkalarının da benzer zararlara uğramasına sebep olmak anlamına gelir.

    Tüketici kimdir?
    Tüketici; bir mal veya hizmeti özel amaçlarla satın alarak kullanan veya tüketen gerçek veya tüzel kişidir. Ticari emellerle mal satın alanlar tüketici değildir. Şirketler, ticari iş yaptıkları için kural olarak tüketici değildirler; ancak nihai kullanım amacıyla büroya gıda, kırtasiye alıyorlarsa tüketici olarak değerlendirilirler.

    Tüketicinin korunması neden önemlidir?
    Çünkü insan, ‘beşikten mezara kadar’ tüketicidir. Teknolojik gelişmelerle birlikte toplu üretim yapılabilmesi sonucunda insan sağlığına zararlı pek çok mal ya da hizmet piyasaya sunulabilmektedir. Bütün dünya insanlarının ırk, renk, dil, siyasi görüş ve benzeri unsurlardan bağımsız olarak taşıdıkları evrensel kimlik, paylaştıkları ortak yazgı, tüketici olmalarıdır. Bu kadar geniş bir kitlenin korunması elbette önemli bir husustur.

    Ayıplı mal ya da hizmet nedir?
    Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanım kılavuzunda yer alan veya satıcı tarafından vaad edilen nitelik ve/veya niceliğine aykırı olan, tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan ya da ortadan kaldıran; maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikleri içeren mal veya hizmetlere denir. Daha yalın bir ifadeyle arızalı, bozuk, yırtık, kullanım tarihi geçmiş, defolu, özürlü mal ve hizmetler ayıplı mal ya da hizmetlerdir.

    Ayıplı mal ya da hizmet satıldığında tüketici neler yapabilirler?
    Aldığı malı vererek ödediği parayı geri alabilirler. Aldığı ayıplı malı vererek yenisiyle değiştirilmesini isteyebilir. Maldaki ayıbın giderilmesini, yani tamirini isteyebilir. Ayıp oranında, ödediği ücretten indirim isteyebilir. Tüketici bu haklardan hangisini isterse onu seçebilir. Satıcılar tüketicinin isteği hangisi olursa olsun yerine getirmek zorundadırlar.

    Bu hakları kullanmada süre var mıdır?
    Tüketici, malın tesliminden itibaren on beş gün içine aldığı malı kontrol etmelidir ve ayıp varsa satıcıya bildirmelidir. Eğer ayıp gizli ise ve birkaç ay sonra ortaya çıkmışsa, en geç 2 yıl içinde aynı hakları kullanabilir.

    Bu hakları kime karşı ileri sürülebilir?
    Satıcı, bayi, acente, imalatçı, ithalatçı, üreticilerden herhangi birisine karşı bu hak kullanılabilir.

    Bu hakları yerine getirmezlerse tüketici ne yapmalıdır?
    Bu isteklerinin yerine getirilmesi için “Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri”ne gidebilir. Bu heyetler, her valilik ve kaymakamlık bünyesinde kuruludur. Yalnızca bir dilekçe ve aldığı malın faturası ya da fişi ile başvurabilir. Hiçbir masraf alınmaz. Bu heyetin verdiği karar bağlayıcı değildir. Tüketici verilen karardan memnun olmazsa mahkemeye başvurabilir.

    Taksitli satışlarda tüketicilerin ne gibi hakları var?
    Öncelikle tüketiciye, yapılan sözleşmenin örneği verilmelidir. Malın peşin satış fiyatı, toplam borç miktarı, ödeme tarihleri gibi bilgilerin verilmesi gerekir. Tüketici borçlarının tamamını ya da bir kısmını vadesinden önce ödeyebilir. Önce ödeme halinde, eklenen faiz miktarında indirim yapılması zorunludur.

    Kapıdan satışlarda tüketicilerin hakları nelerdir?
    Kapıdan satış yapılması halinde, satıcının tüketiciye “cayma bildirim belgesi” vermesi gerekir. Bu belge, tüketicinin 7 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin malı geri verebileceğine ve ödediği parayı geri alabileceğine ilişkin bir taahhüttür. Tüketici kararını değiştirirse 7 gün içinde malı vererek ödediği parayı geri alabilir.

    Garanti belgeli satışlarda tüketici hakları nelerdir?
    Garantili satış halinde, satıcı garanti belgesini doldurarak tüketiciye vermek zorundadır. Garanti belgesi, malda çıkan herhangi bir arızanın, servisine ya da satıcısına bildirilmesi durumunda hiçbir ücret ödemeden arızanın tamirini, bu mümkün değilse malın değiştirilmesini sağlar. Garanti süresi 1 yıldan az olamaz, ancak daha uzun bir süre olabilir. Malda ayıp çıkması halinde tüketici, isterse ayıplı mallara ilişkin haklarını, dilerse garanti belgesinden doğan haklarını kullanabilir.

    Tüketici örgütlenmesi nedir?
    Tüketicileri bilgilendirmek, haklarını öğretmek ve değişik düzenlemeler yapılırken tüketicileri temsil etmek amacıyla birçok tüketici dernekleri kurulmuştur. Bu dernekler değişik mercilerde tüketicileri temsil ederler. Tüketiciler herhangi bir derneğe üye olabilir ve onların desteğinden yararlanabilirler.

Sayfayı Paylaş